چشمها نقش مهمی در انجام فعالیتهای روزمره دارند و هر تغییری در بینایی یا ظاهر آنها میتواند دلایل متفاوتی داشته باشد. قرمزی، خارش، سوزش، تاری دید، اشکریزش و درد از جمله نشانههایی هستند که ممکن است در اثر خشکی چشم، حساسیت، عفونت یا برخی بیماریهای چشمی ایجاد شوند. بعضی از این علائم موقتیاند، اما برخی دیگر به بررسی سریع پزشکی نیاز دارند.
شناخت علائم بیماریهای چشم به شما کمک میکند تغییرات بینایی را جدیتر بگیرید و بدانید چه زمانی باید به چشمپزشک مراجعه کنید. البته علائم بهتنهایی برای تشخیص قطعی بیماری کافی نیستند و گاهی برای مشخصشدن علت مشکل، معاینه تخصصی چشم لازم است.
در این مقاله از دکتیران، با نشانههای شایع بیماریهای چشمی، علائم هشداردهنده، تصاویر آموزشی بیماریهای چشم و زمان مناسب مراجعه به پزشک آشنا میشوید.
علائم بیماریهای چشم چیست؟
بیماریهای چشمی ممکن است روی بخشهای مختلف چشم، از سطح چشم و پلکها گرفته تا عدسی، شبکیه و عصب بینایی، تأثیر بگذارند. به همین دلیل، علائم آنها یکسان نیست. برخی مشکلات با قرمزی و سوزش همراهاند، درحالیکه بعضی بیماریها بهتدریج باعث کاهش بینایی میشوند و در مراحل اولیه نشانه واضحی ندارند. مهمترین علائم بیماریهای چشم عبارتاند از:
- قرمزی، خارش یا سوزش چشم
- اشکریزش بیش از حد یا احساس خشکی
- تاری دید یا کاهش وضوح بینایی
- درد چشم یا احساس وجود جسم خارجی
- حساسیت غیرعادی به نور
- ترشحات چشمی و چسبیدن پلکها
- دیدن لکههای شناور یا جرقههای نوری
- دوبینی یا تغییر ناگهانی در میدان بینایی
توجه داشته باشید که یک علامت ممکن است در چند بیماری مختلف دیده شود. برای مثال، قرمزی چشم میتواند ناشی از خشکی، حساسیت یا التهاب باشد؛ بنابراین نباید فقط بر اساس ظاهر چشم درباره علت آن نتیجهگیری کرد.
شایعترین علائم بیماریهای چشمی کداماند؟
۱. قرمزی و سوزش چشم
قرمزی چشم زمانی ایجاد میشود که رگهای خونی سطح چشم گشاد شوند یا تحریک و التهاب رخ دهد. خشکی چشم، حساسیت، التهاب ملتحمه و تماس با مواد محرک از علتهای احتمالی این نشانه هستند. اگر قرمزی خفیف باشد و با علائم هشداردهنده همراه نباشد، ممکن است به دلیل تحریک موقت ایجاد شده باشد. بااینحال، قرمزی شدید یا همراه با درد، حساسیت به نور یا تغییر بینایی باید سریع بررسی شود.
۲. خارش و اشکریزش چشم
خارش چشم اغلب با حساسیتهای محیطی، مانند تماس با گردوغبار یا مواد حساسیتزا، ارتباط دارد. گاهی نیز التهاب سطح چشم یا استفاده نامناسب از لنزهای تماسی میتواند باعث ناراحتی شود. مالیدن مداوم چشم ممکن است تحریک را بیشتر کند. اگر خارش با درد، تورم قابلتوجه، ترشحات غیرمعمول یا تاری دید همراه باشد، بهتر است برای بررسی علت به پزشک مراجعه کنید.
۳. تاری دید و کاهش وضوح بینایی
تاری دید میتواند به دلایل مختلفی از جمله عیوب انکساری، خشکی چشم، آبمروارید یا مشکلات شبکیه ایجاد شود. گاهی نیز بیماریهای زمینهای مانند دیابت در بینایی تأثیر میگذارند. اگر تاری دید ناگهانی شروع شود، بهویژه اگر فقط یک چشم را درگیر کند یا با درد، جرقههای نوری و کاهش بینایی همراه باشد، باید فوراً ارزیابی پزشکی انجام شود. تاری دید جدید و مداوم نیز نیاز به بررسی دارد.
۴. درد چشم و احساس وجود جسم خارجی
احساس شنریزه در چشم، سوزش یا درد ممکن است در اثر خشکی، خراش سطح چشم یا وجود جسم خارجی ایجاد شود. عفونتها و التهابهای داخلی چشم نیز از علتهای احتمالی درد هستند. در صورت درد شدید، قرمزی قابلتوجه، حساسیت به نور یا تغییر بینایی، مراجعه فوری ضروری است. اگر جسمی در چشم فرو رفته یا آسیب جدی ایجاد شده است، برای خارجکردن آن اقدام نکنید و به اورژانس مراجعه کنید.
۵. حساسیت به نور
حساسیت غیرعادی به نور که گاهی با درد یا اشکریزش همراه است، میتواند در برخی التهابها و عفونتهای چشمی دیده شود. اگر این علامت جدید، شدید یا همراه با تاری دید باشد، بررسی سریع پزشکی اهمیت دارد.
۶. ترشحات و چسبیدن پلکها
التهاب ملتحمه و بعضی عفونتهای چشمی ممکن است باعث ایجاد ترشح شوند. این ترشحات گاهی آبکی هستند و گاهی حالت غلیظ یا مخاطی دارند. بااینحال، رنگ و ظاهر آنها بهتنهایی برای تشخیص علت بیماری کافی نیست. در صورت وجود درد، حساسیت به نور، افت بینایی یا قرمزی شدید، خوددرمانی نکنید. استفاده از قطره آنتیبیوتیک یا کورتونی بدون تجویز پزشک نیز میتواند نامناسب یا خطرناک باشد.
۷. مگسپران، جرقههای نوری و دیدن لکهها
مگسپران به شکل نقطهها، خطوط یا رشتههایی دیده میشود که با حرکت چشم جابهجا میشوند. بعضی افراد این پدیده را برای مدت طولانی تجربه میکنند، اما ایجاد ناگهانی تعداد زیادی لکه شناور، جرقههای نوری جدید یا سایهای شبیه پرده در میدان دید میتواند نشانه پارگی یا جداشدگی شبکیه باشد.
در صورت بروز ناگهانی این علائم، بهویژه همراه با کاهش بینایی، فوراً به چشمپزشک یا مرکز اورژانس مراجعه کنید.
علائم خطرناک بیماری چشم؛ چه زمانی باید سریع به پزشک مراجعه کرد؟
همه علائم چشمی به یک اندازه جدی نیستند. برخی نشانهها میتوانند به آسیبهایی منجر شوند که در صورت تأخیر در درمان، بینایی را تهدید میکنند. در شرایط زیر، مراجعه فوری به مرکز درمانی یا چشمپزشک ضروری است:
- کاهش ناگهانی یا از دستدادن بینایی در یک یا هر دو چشم
- درد شدید یا ناگهانی چشم
- مشاهده جرقههای نوری جدید همراه با افزایش مگسپران
- ایجاد سایه یا پرده تاریک روی بخشی از میدان دید
- قرمزی شدید چشم همراه با درد، تاری دید یا حساسیت به نور
- آسیب نافذ چشم یا ورود ماده شیمیایی به چشم
اگر ماده شیمیایی وارد چشم شده است، بلافاصله شستوشوی چشم را با آب تمیز و جاری شروع کنید و همزمان برای دریافت کمک فوری پزشکی اقدام کنید؛ شستوشو را به تأخیر نیندازید. در آسیب نافذ، جسم فرورفته را خارج نکنید و به چشم فشار وارد نکنید. در چنین شرایطی، مشاوره آنلاین نباید باعث تأخیر در مراجعه فوری شود.
چه بیماریهایی میتوانند باعث علائم چشمی شوند؟
خشکی چشم
خشکی چشم زمانی رخ میدهد که اشک کافی تولید نشود یا کیفیت آن برای مرطوب نگهداشتن سطح چشم مناسب نباشد. سوزش، احساس وجود شنریزه، قرمزی، حساسیت به نور و تاری دید متناوب از علائم احتمالی آن هستند. استفاده طولانی از نمایشگرها، بعضی داروها، افزایش سن و استفاده از لنزهای تماسی میتوانند در بروز یا تشدید خشکی چشم نقش داشته باشند. درمان به علت و شدت مشکل بستگی دارد و ممکن است شامل تغییر عادتهای روزمره یا استفاده از قطرههای مناسب با راهنمایی پزشک باشد.
التهاب ملتحمه
ملتحمه لایه نازکی است که بخش سفید چشم و سطح داخلی پلک را میپوشاند. التهاب این لایه میتواند باعث قرمزی، اشکریزش، خارش یا ترشح شود. علت آن ممکن است ویروسی، باکتریایی یا آلرژیک باشد. از روی علائم بهتنهایی همیشه نمیتوان نوع التهاب را مشخص کرد. رعایت بهداشت دستها، پرهیز از استفاده مشترک از حوله و لوازم آرایشی و خودداری از مصرف خودسرانه قطرههای چشمی اهمیت دارد.
عیوب انکساری
نزدیکبینی، دوربینی و آستیگماتیسم از عیوب انکساری هستند که میتوانند باعث تاری دید شوند. سردرد یا خستگی چشم هنگام مطالعه و کار با نمایشگر نیز ممکن است همراه آنها باشد. معاینه بینایی میتواند به تشخیص مشکل و تعیین نیاز به عینک، لنز تماسی یا روشهای اصلاح بینایی کمک کند.
آبمروارید
آبمروارید به کدرشدن عدسی چشم گفته میشود و معمولاً بهتدریج پیشرفت میکند. تاری دید، کاهش وضوح تصاویر، دشواری دید در شب و حساسیت به نور از نشانههای احتمالی آن هستند. آبمروارید بیشتر با افزایش سن دیده میشود، اما عوامل دیگری نیز میتوانند در بروز آن نقش داشته باشند. درمان به میزان اختلال بینایی و شرایط فرد بستگی دارد و در مواردی جراحی پیشنهاد میشود.
گلوکوم یا آبسیاه
گلوکوم گروهی از بیماریهاست که به عصب بینایی آسیب میزنند. بعضی انواع آن بهآرامی پیشرفت میکنند و در مراحل اولیه ممکن است علامت قابلتوجهی نداشته باشند. نوع حاد زاویهبسته میتواند با درد شدید چشم، قرمزی، تاری دید، دیدن هاله اطراف چراغها، سردرد یا تهوع همراه شود و به درمان فوری نیاز دارد. معاینه منظم چشم، بهویژه برای افراد دارای عوامل خطر، در شناسایی برخی انواع گلوکوم اهمیت دارد.
خطرناکترین بیماریهای چشم کداماند؟
نمیتوان یک بیماری را در همه شرایط خطرناکترین بیماری چشم دانست؛ خطر به نوع بیماری، شدت آن و سرعت دریافت درمان بستگی دارد. بااینحال، برخی بیماریها و مشکلات چشمی به دلیل احتمال آسیب جدی به بینایی اهمیت ویژهای دارند.
جداشدگی شبکیه: ممکن است با جرقههای نوری ناگهانی، افزایش مگسپران یا سایهای شبیه پرده در میدان دید همراه باشد و به ارزیابی فوری نیاز دارد.
گلوکوم حاد زاویهبسته: میتواند با درد شدید چشم، قرمزی، تاری دید، هاله اطراف نور و گاهی تهوع بروز کند. این وضعیت اورژانسی است.
عفونتهای جدی قرنیه یا داخل چشم: ممکن است با درد، قرمزی، حساسیت به نور و افت بینایی همراه باشند. تشخیص و درمان سریع اهمیت دارد.
آسیبهای شدید چشم: ورود جسم خارجی، زخم نافذ یا سوختگی شیمیایی ممکن است به ساختارهای چشم آسیب برساند و نیازمند رسیدگی فوری باشد.
اگر با کاهش ناگهانی بینایی یا درد شدید چشم روبهرو شدید، منتظر برطرفشدن خودبهخودی علائم نمانید.
آیا بیماریهای چشمی وجود دارند که درمان قطعی نداشته باشند؟
برخی بیماریهای چشمی میتوانند آسیب ماندگار ایجاد کنند و همه آنها درمان قطعی ندارند. بااینحال، عبارت «درمانناپذیر» برای تمام بیماریهای مزمن یا خطرناک چشم درست نیست؛ در بسیاری از موارد میتوان بیماری را کنترل کرد، سرعت پیشرفت آن را کاهش داد یا از آسیب بیشتر جلوگیری کرد.
برای مثال، آسیب ایجادشده به عصب بینایی در گلوکوم معمولاً قابل برگشت نیست، اما درمان میتواند به کنترل بیماری و کاهش خطر آسیب بیشتر کمک کند. در بعضی بیماریهای ارثی شبکیه نیز گزینههای درمانی به نوع بیماری و شرایط فرد بستگی دارند. بنابراین، حتی اگر یک بیماری درمان قطعی نداشته باشد، پیگیری پزشکی میتواند در حفظ عملکرد بینایی و کیفیت زندگی نقش مهمی داشته باشد. تشخیص زودهنگام و برنامه درمانی مناسب را نباید به تعویق انداخت.
عکس بیماریهای چشمی؛ ظاهر بیماریهای شایع چشم چگونه است؟
تصاویر آموزشی میتوانند به شناخت برخی تغییرات ظاهری چشم کمک کنند، اما تشخیص بیماری فقط از روی عکس امکانپذیر نیست. نورپردازی، زاویه تصویربرداری، شدت بیماری و تفاوتهای طبیعی ظاهر چشم ممکن است برداشت افراد را تغییر دهند. برای این بخش از مقاله، بهتر است از تصاویر معتبر و دارای مجوز استفاده شود و زیر هر تصویر، توضیح علمی کوتاهی قرار بگیرد. نمونه موضوعات مناسب برای تصاویر آموزشی عبارتاند از:
- قرمزی چشم در التهاب ملتحمه: برای نمایش تغییر رنگ سطح سفید چشم؛ قرمزی بهتنهایی علت بیماری را مشخص نمیکند.
- خشکی چشم: تصویر آموزشی یا نمودار توضیحدهنده اختلال لایه اشکی و علائم احتمالی.
- آبمروارید: تصویر آموزشی کدرشدن عدسی؛ این تغییر لزوماً از ظاهر بیرونی چشم قابل تشخیص نیست.
- گلوکوم: تصویر آناتومیک عصب بینایی و تغییرات مرتبط با بیماری؛ ظاهر طبیعی چشم، گلوکوم را رد نمیکند.
- تغییرات شبکیه: تصویر پزشکی معتبر از شبکیه سالم و برخی تغییرات بیماریزا، همراه با توضیح متخصص.
برای تصاویر، متن جایگزین توصیفی بنویسید؛ مانند «تصویر آموزشی قرمزی چشم در التهاب ملتحمه» یا «نمای آناتومیک عدسی کدر در آبمروارید». از قراردادن عکسهای تأییدنشده کاربران بهعنوان نمونه قطعی یک بیماری خودداری کنید.
برای بررسی علائم بیماریهای چشم به چه پزشکی مراجعه کنیم؟
اگر علائمی مانند تاری دید مداوم، قرمزی تکرارشونده، خشکی، خارش یا ناراحتی چشم دارید، چشمپزشک میتواند با بررسی سابقه علائم و معاینه، علت احتمالی را ارزیابی کند. بسته به شرایط، ممکن است سنجش حدت بینایی، بررسی سطح چشم، اندازهگیری فشار داخل چشم یا معاینه شبکیه لازم باشد.
اگر مشکل خفیف و پایدار است و هیچ نشانه هشداردهندهای ندارید، میتوانید برای دریافت راهنمایی اولیه از خدمات مشاوره آنلاین پزشکی دکتیران استفاده کنید. بااینحال، مشاوره آنلاین جایگزین معاینه چشم در مواردی که به بررسی مستقیم نیاز دارند نیست.
اگر کاهش ناگهانی بینایی، درد شدید، آسیب چشم یا علائم مشکوک به جداشدگی شبکیه دارید، فوراً به مرکز درمانی مراجعه کنید و برای دریافت پاسخ آنلاین منتظر نمانید.
جمعبندی
علائم بیماریهای چشم از قرمزی و خارش تا تاری دید و کاهش بینایی متغیرند. بعضی نشانهها به مشکلات شایع و قابلکنترل مربوط میشوند، اما علائمی مانند درد شدید، کاهش ناگهانی بینایی یا جرقههای نوری جدید همراه با مگسپران میتوانند نشانه یک وضعیت اورژانسی باشند.
بهترین کار این است که تغییرات بینایی را نادیده نگیرید، از مصرف خودسرانه قطرههای چشمی پرهیز کنید و در صورت بروز علائم نگرانکننده، بهموقع از پزشک کمک بگیرید.
برای آشنایی با سایر خدمات و مطالب سلامت میتوانید به صفحه اصلی دکتیران مراجعه کنید. همچنین برای مطرحکردن پرسشهای عمومی و خواندن تجربههای دیگران، از تالار گفتوگوی سلامت دکتیران استفاده کنید؛ البته تجربه کاربران جایگزین ارزیابی پزشکی نیست.










